ابن خلدون ( مترجم : آيتى )

88

تاريخ ابن خلدون ( فارسي )

چون مجاهد الدين بهروز [ 1 ] از نزديك شدن برسقى به بغداد خبر يافت كسانى را فرستاد تا او را از دخول به بغداد منع كنند . برسقى نزد سلطان محمود بن محمد رفت و فرمان شحنگى بغداد و عزل بهروز را از او بستد . چون برسقى شحنگى بغداد يافت . بهروز به تكريت گريخت و تكريت از آن او بود . سپس سلطان شحنگى بغداد را به امير منكبرس كه يكى از اكابر امرايش بود تفويض نمود ، او پسرخواندهء خود امير حسين بن ازبك [ 2 ] را به نيابت خود به بغداد فرستاد . برسقى يارانش را گرد آورد تا او را از ورود به بغداد منع كند . ميانشان زد و خورد درگرفت كه برادر حسين كشته شد و او خود نيز منهزم شد ، با همه ياران خويش به لشكرگاه سلطان باز گرديد . در اين احوال ، در شانزدهم ماه ربيع الاخر ، المستظهر باللّه ابو العباس احمد بن المقتدى بامر اللّه درگذشت و پسرش المسترشد باللّه به جايش نشست . حركت ملك مسعود و جيوش بك به عراق ملك مسعود پسر سلطان محمد با اتابك خود آى ابه جيوش‌بك در موصل بود . جماعتى اشارت كردند كه اگر اكنون آهنگ عراق كند كس مانع او نخواهد بود . ملك مسعود نيز با لشكرى گران همراه با وزيرش فخر الملك ابو على بن عمار صاحب طرابلس و قسيم الدوله زنگى بن آقسنقر فرمانرواى سنجار و ابو الهيجا صاحب اربل و كرباوى پسر خراسان صاحب بوازيج به سوى عراق در حركت آمد . چون نزديك بغداد رسيدند برسقى بيمناك شد و لشكر فرستاد تا راهشان را بربندد چون مسعود و جيوش‌بك چنان ديدند ، پيام دادند كه غرض از آمدنشان به عراق يارى او در برابر دبيس بوده و قصد سوئى در دل ندارند . پس بدين قرار ميان دو طرف صلح برقرار شد . چون ملك مسعود به بغداد داخل شد در سراى سلطنت جاى گرفت . در همان اوان خبر يافت كه عماد الدين منكبرس با لشكرى گران به بغداد مىآيد . برسقى لشكر بيرون برد تا با او بجنگد . منكبرس آهنگ نعمانيه نمود و در آنجا از دجله گذشت و به دبيس بن صدقه پيوست . چون آن دو به يك ديگر پيوستند ملك مسعود و برسقى و جيوش‌بك و يارانشان به آهنگ قتال با ايشان بيرون آمدند . چون به مداين رسيدند و از كثرت سپاهيان منكبرس و دبيس آگاه شدند ملك مسعود و برسقى بازگشتند و از نهر صرصر گذشتند و گذرگاهها را بستند و آن حوالى را تاراج كردند . المسترشد باللّه نزد ملك مسعود و برسقى پيامى سخت داد و از اين اعمال ناخشنودى نمود و آنان را به مدارا و صلح فرا خواند . برسقى در پاسخ ، همهء اين اتهامات را انكار كرد و

--> [ ( 1 ) ] متن : طهرون . [ ( 2 ) ] متن : ارز .